Sneller vergroten en verkleinen met FACTAB



Iedere dokawerker die niet over een dokabelichtingsmeter beschikt waagt noodgedwongen wel eens een gokje. Als je vakantiefoto's aan het afdrukken bent kom je al een heel eind met een bepaling van de belichtingstijd voor een gemiddeld negatief. Vanuit de contactdruk kun je dan aardig de verschillen in dekking beoordelen en de belichtingstijd voor afwijkende negatieven wat aanpassen. Maar dan komt het moment waarop je dat kopje wat wilt uitvergroten of dat je van een ander negatief ook meteen een grotere afdruk wilt maken omdat het zo'n dijk van een prent is. De keus is dan, een nieuwe proefstrook maken, of een gokje wagen. Het een kost tijd en het ander geeft een reŽle kans op een mislukking als je mis gokte.
Sommigen werken met de verhouding tussen de oppervlaktes van het oude geprojecteerde beeld en het nieuwe beeld en berekenen daaruit de nieuwe belichtingstijd. Bij kritiese beschouwing levert deze werkwijze- ze bij verder (uit-)vergroten altijd een donkerdere afdruk op dan de eerste versie. Het alternatief, een belichtingsmeter, is naar verhouding duur in aanschaf.

Vanuit deze voor bijna iedere dokawerker herkenbare situatie ben ik gaan werken aan een goedkoop maar betrouwbaar alternatief, wat geleid heeft tot FACTAB: een tabel met verlengingsfactoren. Door de oorspronkelijke belichtingstijd te vermenigvuldigen met deze factor bereken je de belichtingstijd voor de uitvergroting. Als invoer heeft de tabel maar twee gegevens nodig: de lengte (in cm.) van de langste zijde van het geprojecteerde beeld bij de oude en bij de nieuwe instelling van de vergroter.

Voorbeeld


Bij je oorspronkelijke afdruk werd een tijd gebruikt van 8 seconden. Je gebruikte een velletje 9*12 maar het beeld dat de vergroter projecteerde had een langste zijde van 15 cm. Je wilt er een grotere afdruk van maken op 13*18. Na instelling van de vergroting voor deze tweede afdruk meet je een langste zijde van 21 cm. op het vergrotingsbord of op de grondplank. In de tabel zoek je 15 en 21 op (eerste kolom resp. eerste rij) en zie je op het kruispunt van 15 en 21 het getal 1.75 staan: de verlengingsfactor.
De belichtingstijd voor de 13*18 foto wordt dan 1.75 maal 8 seconden, dat is 14.0 seconden!

Bij verkleining kan precies dezelfde werkwijze gevolgd worden.

Zelf gebruik ik FACTAB met voordeel bij het kleurvergroten: filtering en belichtingstijd bepaal ik aan de hand van kleine afdrukjes. Bij de eindafdruk (20*24) blijft de filtering gelijk en bereken ik via de tabel de bijpassende belichtingstijd.

Een volledige tabel beslaat drie A4 velletjes en is te gebruiken voor langste zijden van 10 tot en met 60 cm.
Er is een afzonderlijke FACTAB voor kleinbeeld en voor 6*6 (bruikbaar voor alle middenformaat negatieven en dia's), steeds voorzien van een duidelijke handleiding.

Een FACTAB is te bestellen door overmaking van  5,00 euro (vermeld "k.b." of "middenformaat") of  7,50 euro voor beide (vermeld "k.b. & middenformaat") naar postgiro 4562221 ten name van Fotografie Peter van Breugel, Amsterdam.
Des gewenst kan ik ook voor elk grootformaat een FACTAB maken:
bel of zend even een e-mailtje.

Peter van Breugel


06 2086 2086, e-mail